1. e4 e6 2. d4 d5 3. Pc3 Pf6 4. Lg5 Le7 5. e5 Pfd7 6. Lxe7 Dxe7 7. f4 a6 8. Pf3 c5 9. Dd2 Pc6 10. a3 Met deze zet verlaat wit de bekende theorie. 10. … f6 Zwart besluit het witte centrum aan te tasten. 11. dxc5 fxe5 12. fxe5 Pcxe5 13. Pxe5 Pxe5 14. Df4 Df6 Gespeeld in de hoop op dameruil waarna mijn paard op e5 slechts moeilijk te verdrijven zou zijn en ik voor een eventueel eindspel al een betere pionnenstructuur bezit. Mijn tegenstander ging helemaal mee in mijn plan. 15. Dxf6 gxf6 16. Le2 0-0 Lang over nagedacht maar uiteindelijk toch maar kort gerokeerd, recht in de halfopen g-lijn. Mijn inschatting was dat, met mijn paard op e5, wit zijn zware stukken niet of nauwelijks op de g-lijn zou kunnen krijgen en dat kwam in het vervolg van de partij ook uit. Fritz stelt hier voor: 16. … Ld7 17. Tf1 Ke7 18. Tf4 waarna hij de stelling als gelijkwaardig beoordeelt. 17. 0-0 Ld7 18. Tad1 Tac8 19. b4 Tc7 20. Td4 a5 Zwart begint een minderheidsaanval op de damevleugel. Eerst 20. … b6 nodigt uit tot een torenoffer en leidt tot een onduidelijke stelling na 21. Txd5 exd5 22. Pxd5, een stelling die volgens Fritz gelijkwaardig is. 21. Tdf4 Kg7 22. Pb5 Lxb5 23. Lxb5 Na deze afruil staat mijn paard helemaal onaantastbaar op e5. 23. … axb4 24. axb4 b6 25. cxb6.

Na deze zet was het mijn bedoeling om de pion op c2 te slaan en wit op te zadelen met een dubbelpion op de b-lijn. Bij nader inzien zag ik echter dat 25. … Txc2 faalt op 26. Txf6! Txf6 27. Txf6 Kxf6 28. b7 en promotie is niet meer te voorkomen. Een andere variant zou zijn: 26. Txf6! Tb8 27. Txe6 en wit neemt het heft in handen. Ook: 26. Txf6! Ta8 27. b7 is slecht voor zwart. Vandaar: 25. … Tb7 26. Le2 Txb6 27. b5 Pd7 gespeeld met de bedoeling om mijn centrumpionnen te mobiliseren. 28. Ta4 Pc5

(intermezzo)
Inmiddels was er aan de andere borden natuurlijk ook strijd geleverd en drie partijen waren reeds beëindigd. De eerste die klaar was met zijn partij was teamleider Frank London (bord 4). Zijn eigen relaas van die partij is als volgt:

De tweede partij die beëindigd werd was die van Frans van den Berg (bord 7). Frans was zelf achteraf niet helemaal tevreden met de uitkomst en meende dat er meer had in gezeten, getuige zijn verhaal:

Links van mij zat Frits Wilbrink (bord 6). Dat was dus een partij waar ik redelijk het oog op had. De overige partijen waren voor mij niet te volgen vanaf mijn stoel. Reeds in een zeer vroeg stadium had ik Frits c3 zien spelen in een stelling die dat absoluut niet toeliet. Zijn tegenstander had op dat moment met een gerust hart een pion kunnen winnen en daarbij tegelijkertijd de koningsstelling van Frits kunnen verzwakken. Hij dacht echter ruim 15 minuten na om vervolgens die manoeuvre achterwege te laten. Dat was een hele opluchting voor Frits die, zoals eerder reeds gemeld, toch al niet vol zelfvertrouwen de wedstrijd in was gegaan. Het verslag dat Frits mij achteraf van zijn partij op papier toevertrouwde was erg bondig en luidt:

De partij van Frits eindigde in remise, een resultaat waar Frits zeer tevreden mee was. Op dit moment in mijn eigen partij was de stand dus 1½-1½ en ik dacht dat de stelling die ik bereikt had ook voor remise in aanmerking kwam. Ik had geen idee van de andere partijen en vroeg Frank of ik remise mocht aanbieden. Hij stemde daarin toe en ik bood mijn tegenstander hier dan ook een puntendeling aan. Deze moest op last van zijn teamleider echter doorspelen en dus werd de partij vervolgd.
29. Ta7+ Tf7 30. Txf7+ Kxf7 31. c4 d4 32. Ta1 Ke7 Zwart brengt de koning vast over naar de damevleugel om daar te kunnen assisteren bij het tegenhouden van de witte pionnen. 33. Ta7+ Tb7 34. Txb7+? Wit is zich van geen kwaad bewust en onderschat hier volgens mij de kracht van de zwarte pionnen ten opzichte van de zwakte van zijn eigen b- en c-pion. Die zullen geen stap meer verzetten en wit zal door het zwarte centrum met de rug tegen de muur worden gedrukt. Mijn oordeel is dat de afruil van de laatste zware stukken een regelrechte blunder is van wit. Dit kwam mij echter goed van pas want inmiddels had ik van Frits gehoord dat Erwin Greven (bord 3) een stuk had verloren (weggeblunderd) en ik wilde nu voor de winst gaan en kon daarmee een te verwachten verlies van Erwin compenseren. 34. … Pxb7 35. Lf3 Pc5 36. Kf2 e5 37. h3 f5 38. Ke1? Wit is het spoor helemaal bijster. 38. Ld5 stelt wit in staat in ieder geval zijn loper actief te houden. Die wordt met de volgende zet van zwart nagenoeg opgesloten in een steeds kleiner wordende ruimte en kan niet meer ingezet worden bij de verdediging van de witte pionnen op de damevleugel. 38. … e4 39. Ld1 f4 40. Ke2 Kd6 41. Ke1 In arren moede begint wit zijn koning heen en weer te spelen. Er zijn geen zinvolle zetten meer. 41. … Ke5 42. Kf1 d3 Na deze zet is er geen redding meer mogelijk voor de witte pionnen op de damevleugel. De zwarte koning loopt via d4 naar c4 en b5 en zwart heeft niets meer. Zwart geeft op.
Inmiddels was de partij van Martijn London (bord 1) ook afgelopen. Hier volgt zijn beschrijving van die partij.

Op dit moment was de stand dus 3-2 voor VDS en waren er nog drie partijen gaande. Zoals gezegd was het de verwachting dat Erwin zou gaan verliezen en moest er aan de andere twee borden nog anderhalf punt worden gescoord voor de winst. Niet veel later kwam de volgende partij van super-sub Harm Schoten (bord 8) tot een eind. Zijn verhaal:

We stonden nu op de drempel van een gelijk spel en een overwinning van Bert Meester (wit aan bord 2) kon ons zelfs de overwinning brengen. Hier volgt zijn verhaal.

Met zijn laatste opmerking laat Bert weten dat het schaken voor hem een vorm van zelfkastijding is. Hij beschouwt een gewonnen stelling voor hem als lijden en toch heeft hij in zijn korte carrière bij VDS een monsterscore opgebouwd. Wat hebben wij hem laten lijden, en is dat niet waar het in het schaken allemaal om draait, het je tegenstander zo moeilijk mogelijk maken? Dus op de keper beschouwd kan iedereen die ooit bij ons van Bert verloren heeft, zichzelf moreel winnaar noemen.
Hoe het ook zij, na deze nieuwe opoffering van Bert was de eerste winst van VDS op Pallas 1 dus een feit en tegelijkertijd was het nu ook zeker dat VDS volgend jaar weer in de eerste klasse mag uitkomen. Toch was er nog steeds één partij gaande, namelijk die van Erwin Greven (zwart aan bord 3). Zijn partijverslag luidt als volgt:

Zo kwam een eindstand van 4½-3½ op het bord in het voordeel van VDS. De eerste overwinning op Pallas 1 was echter niet gemakkelijk bewerkstelligd door de club uit Beekbergen. Er waren mensen van ver (Bert uit Heerhugowaard en Carlo uit Deventer, het hol van de leeuw) nodig om de hele punten te scoren en van de vijf halfjes waren er drie waar een minnetje bij mag en was er één waar een plusje bij mag. Maar om dit alles niet getreurd, de winst is een feit: proficiat aan allen voor een prima teamprestatie! En laat ik niet vergeten onze voorzitter te danken voor de bardienst die hij draaide.

Carlo Buijvoets

Nog een kleine nuancering ten aanzien van mijn lijden. Dit lijden hield niet in de eerste plaats verband met het gewonnen staan maar met de beperkte bedenktijd die mij ter beschikking stond. Het gewonnen staan versterkt dan het lijden. Gewonnen staan met zeeën van bedenktijd gaat me heel goed af. In een verloren stelling is beperkte bedenktijd minder een probleem met name als ook de tijd van de tegenstander beperkt is. Het kan dan immers juist leuke schwindlekansen bieden. In de onderhavige partij had ik zelf een kleine 5 minuten en mijn tegenstander ongeveer 3 maar ik was gezien mijn gewonnen positie de enige die iets te verliezen had.

35 … De7 36 Tx3 Te4 37 Tf2 Tc8 38 Tfd2 Tc7 39 Td8+ Ka7 voelde ik dat ik met een paar doelgerichte zetten de partij moest kunnen beslissen maar de tijd ontbrak me om de beste zet 40 Dd3 te vinden. Na 40 Df2+ Kb7 41 T8d6 Te3 besefte ik dat ik het ergens had laten liggen en dat de tijd de doorslag zou moeten gaan geven, een lijdensweg kortom. Na 42 T6d4 De5 43 Df4 Te2+ 44 Txe2 Dxe2 45 Df2 De5 46 Df3+ was 46 .. Kc8 ?? dan ook een hele opluchting want na iets als 46 .. Ka7 had het lijden nog heel lang gerekt kunnen worden.

Ik behoor nog echt tot die generatie schakers die onze sport als een denksport ziet en niet als een behendigheidsspel. Ik vind het leuk om door diep na te denken net even slimmere of gemenere zetten te doen dan mijn tegenstander en zo een partij te winnen. Vluggeren en rapid zie ik zuiver als behendigheidssport waarvan de uitslag me niet echt interesseert omdat de geluksfactor me te groot is. De steeds meer oprukkende praktijk dat serieuze partijen in een vaste periode van 2 uur moeten worden beslist is me dan ook een doorn in het oog omdat deze partijen daarmee eigenlijk zijn gedevalueerd tot een soort rapidpartijen en uiteindelijk zelfs in een vluggertje kunnen eindigen. Vaak valt de beslissing voordat de echte paniektoestanden uitbreken maar vanaf het begin van de partij zit je in dubio of je wat tijd moet steken in het zoeken naar een bovengemiddelde zet of dat je met het oog op toekomstige tijdnood maar een routinematig zetje moet spelen en rustig moet wachten op een foutje van de tegenstander. Kortom, vroeger probeerde je zelf iets af te dwingen, tegenwoordig is het eigenlijk verstandiger om te wachten tot de tegenstander zichzelf de das omdoet. En dit laatste vind ik veel minder leuk. Ik heb eigenlijk geen zin om te wachten op een fout van de tegenstander, ik wil het liefst winnen door gewoon betere zetten te doen. In de huidige praktijk van 2 uur voor de hele partij gebruik ik de eerste 1 a 1,5 uur om nog enigszins diepzinnig te spelen. Daarna probeer ik over te stappen op wat sneller routinematig spel en als de partij maar niet tot een beslissing wil komen, eindigt het zo nu en dan in mijn ergste nachtmerrie, uitvluggeren. En dat is dus het ergste als je gewonnen staat. De interne competitie van VDS met een tijdcontrole op de 40e zet ervaar ik dan ook als bijzonder ontspannend. Het zal zelden zover komen maar het is een geruststellende gedachte. Met weemoed denk ik dan ook terug aan de tijden dat we eens in een bondswedstrijd 7 van de 8 partijen afbraken en een beslissingswedstrijd om het kampioenschap pas na 2 hervattingen tot een beslissing kwam. Hoogovenstoernooien waarin je soms meerdere afgebroken partijen had en direct na afloop van je reguliere partij weer een zitting aan een afgebroken partij moest wijden. Die goede oude tijd waarin schaken nog een denksport was Maar ik denk dat vooral dit soort taferelen de oorzaak is van het huidige rigide - voor wedstrijdleiders ideale - tijdcontrolebeleid. Wie schaken tegenwoordig nog als pure denksport wil bedrijven kan nu alleen nog maar in het correspondentieschaak terecht. En in de interne competitie van VDS natuurlijk.

Bert Meester