Voor de vierde ronde van het Jo de Hollander-toernooi werden zes partijen gespeeld. Wederom viel er slechts één remise te noteren en kwamen alle andere partijen tot een beslissing.

Carlo Buijvoets mocht met wit tegen koploper en titelverdediger André Schols aantreden, volgens Willem Frouws altijd een leuke partij. Deze partij is ook na te spelen in de Chessviewer (Database: Carlo Buijvoets). 1. e2-e4 e7-e5 Verrassing. Ik ben van André gewend dat hij voor de Pirc (1. ... d6) kiest, hoewel ik hem een ronde eerder de Aljechin (1. ... Pf6) zag spelen. Deze zet had ik dan ook niet verwacht, maar ik was er wel blij mee want nu kon ik weer overgaan tot het Koningsgambiet, een geliefde opening van mij omdat de f-lijn snel geopend wordt voor aanvallende acties. 2. f2-f4 d7-d5 Alweer een verrassing. André maakt, zo blijkt later, een schijnbeweging richting het Falkbeer Tegengambiet dat na 3. exd5 e4 op het bord zou komen en waarna ik met wit niet over een half open f-lijn zou beschikken. Een zet later wordt het onaangename van de verrassing door André zelf weggenomen als hij toch overgaat tot het aangenomen Koningsgambiet. 3. e4xd5 e5xf4 4. Pg1–f3 Pg8-f6 5. c2-c4 Lf8-d6 6. Lf1–e2 Het liefst heb ik deze loper op c4 staan, kijkend naar f7, maar de door André gekozen variant voorkomt dit. 6. ... 0–0 Een andere mogelijkheid is hier 6. ... c6 7. dxc6 Pxc6 8. d4. 7. 0–0 Pb8-d7 8. d2-d4 Ontneemt het paard op d7 de mooie velden c5 en e5 en bovendien dreigt na 9. c5 de zwarte pion op f4 van het bord te gaan. 8. ... b7-b6 Voorkomt c5 maar ontneemt het paard op d7 zijn laatste veld. 9. Pb1–c3 Weer dreigt na 10. Pb5 de zwarte pion op f4 van het bord te gaan. 9. ... a7-a6 Voorkomt 10. Pb5. 10. Le2-d3 Als de loper niet naar f7 mag kijken, dan maar naar h7 om in ieder geval een oogje op de zwarte koning te houden. 10. ... h7-h6 11. Pf3-h4 Deze zet luidt een ruil van de beide dubbelpionnen in waarna wit ten dele zijn openingsdoel bereikt heeft door een half open f-lijn te krijgen. 11. ... Pf6xd5 12. Pc3xd5 Dd8xh4 13. Lc1xf4 Lc8-b7 14. Lf4xd6 c7xd6 Deze ruil zal André verderop in de partij bezuren. De geïsoleerde d-pion zal in het eindspel een probleem voor hem worden. 15. Tf1–f4 Dh4-g5 Zwart had zich hier een tempo kunnen besparen door direct 15. ... Dd8 te spelen, hetgeen een zet later afgedwongen wordt. 16. Tf4-g4 Dg5-d8 Back to base. 17. Dd1–f3 De witte aanval begint vorm te krijgen. André gaat over tot afruil van materiaal om de aanval af te weren en kiest er daarmee voor om over te gaan tot een eindspel. Dat was natuurlijk niet de opzet van mijn openingskeuze en in die zin heeft André mijn plannen prima gedwarsboomd. 17. ... Lb7xd5 18. Df3xd5 Fritz geeft hier als alternatief 18. Dg3 g5 19. cxd5 waarna wit beter staat. Ik wilde echter wel het eindspel in, maar dan niet met een dubbele d-pion. 18. ... Pd7-f6 19. Dd5-f5 (zie diagram 1).

Diagram 1: Stelling na 19. Dd5-f5

19. … Dd8-d7 Dwingt dameruil af. Als zwart hier had gekozen voor 19. ... g6 dan was wit gevlucht in remise met 20. Txg6+ fxg6 21. Dxg6+ Kh8 22. Dh6+ Kg8 en eeuwig schaak. Klaarblijkelijk wilde André hier nog steeds meer dan remise. 20. Df5xd7 Pf6xd7 21. Ta1–f1 Kg8-h8 Weer is André kwistig met zijn tempo's, getuige zijn volgende zet. Beter was volgens Fritz om hier 21. ... Tae8 te spelen. 22. Tg4-f4 Ook wit laat zich niet onbetuigd in het verspelen van tempi. Deze zet lokt de koning alleen maar terug naar g8. Wit had beter meteen op de e-lijn kunnen gaan spelen. 22. ... Kh8-g8 23. Tf4-e4 Ta8-e8 24. Tf1–e1 Pd7-f6 25. Te4-e7 Wit had hier een vrijpion kunnen creëren door af te ruilen op e8 en vervolgens de c-pion op te spelen. Ik zag het te laat en bovendien wilde ik de torens op het bord houden. 25. ... a6-a5 26. a2-a3 Te8-b8 27. b2-b4 Wit mobiliseert zijn meerderheid op de damevleugel. Het beeld van de verste vrijpion gloort aan de horizon. 27. ... a5xb4 28. a3xb4 Tf8-d8 29. Te7-a7 Tb8-a8 30. Te1–e7 Ta8xa7 31. Te7xa7 Td8-b8 32. Kg1–f2 Kg8-f8 33. Kf2-f3 g7-g6 34. h2-h3 Kf8-e8 35. Ld3-e4 Pf6xe4?? (zie diagram 2). Deze zet krijgt van Fritz twee vraagtekens. Zwart speelt te passief en had hier moeten kiezen voor 35. ... Tc8 om na 36. Ta8 Txa8 37. Lxa8 Kd7 te proberen de zaak gesloten te houden. Na de tekstzet is zwart verloren.

Diagram 2: Stelling na 35. … Pf6xe4??

36. Kf3xe4 b6-b5 37. c4-c5 d6xc5 38. d4xc5 Tb8-d8 39. Ta7-b7 Volgens Fritz leidt 39. c6 nog sneller tot winst. 39. ... f7-f5+ 40. Ke4-e3 Td8-d5 41. Tb7xb5 Td5-e5+ 42. Ke3-f3 g6-g5 43. g2-g3 Ke8-d8 44. Tb5-b6 h6-h5? Een alternatief was hier 44. ... Te4 45. b5 Tc4. 45. Tb6-b7 Kd8-c8 46. c5-c6 Te5-d5 47. b4-b5 Td5-d3+ 48. Kf3-f2 Td3-d2+ 49. Kf2-e3 Td2-c2 50. Tb7-d7 50. Kd4 met het plan om met de koning naar b6 te gaan, was sterker geweest. 50. ... Tc2-c5 51. Td7-b7 Tc5-c3+ 52. Ke3-d4 Nu dreigt de witte koning alsnog naar b6 te gaan. 52. ... Tc3xg3 53. b5-b6 Beter was 53. Tg7 om b6 vrij te houden voor de koning. 53. ... f5-f4 Hier had zwart 53. ... Tb3 moeten spelen om het witte spel nog enigszins te ontregelen. Na de volgende zet van wit is het definitief over en sluiten. 54. Tb7-f7 Beter was 54. Tg7 want dan volgt geforceerd mat na 54. ... Kd8 55. c7+ Kc8 56. Tg8+ Kb7 57. c8D+ Kxb6 58. Tg6+ Ka5 59. Da6+ Kb4 Tb6 mat. 54. ... Tg3-b3 Te laat en tevens een grote blunder want ziet mat in één over het hoofd. De enige zet was hier 54. ... Kd8 maar ook dan is het uit na 55. c7+. 55. Tf7-f8# 1–0 Zo kwam de regerend zomerkampioen aan zijn eerste nederlaag en moest hij en passant afstand doen van de leiderspositie.

Harm Schoten speelde met wit tegen Frank Nelemans. Na een fout in de opening van Frank kwam Harm al snel een toren voor te staan. Daarna lanceerde Frank een doldrieste aanval waar Harm echter niet in trapte. Sterker nog, Harm "ruimde" Frank meedogenloos. Meerdere keren heb ik Frank horen verzuchten: "Dit is echt zomerschaak!", waarmee hij volgens mij bedoelde dat er van alles geprobeerd mag worden en doorgespeeld kan worden tot op het bot. Bij de eindafrekening was het wel Frank die met een nul bleef zitten. Harm heeft zich na zijn verlies een week eerder tegen André klaarblijkelijk hersteld en is weer op weg naar de top.

Gerald Visch speelde tegen Willem Frouws met wit het Schots Gambiet maar kwam allesbehalve fraai uit de opening. Willem weet, na ettelijke confrontaties met Arie van Veen in deze opening, inmiddels wel raad met dit gambiet en rolde Gerald degelijk op.

Kees van Es speelde tegen Bram Rook een ongelukkige partij. Kees stond lange tijd niet slechter, maar had om begrijpelijke redenen nogal last van concentratieproblemen. Hij verzocht de aanwezigen dan ook een keer om stilte zodat hij zich beter in de stelling kon verdiepen, maar het was al te laat. Kees gaf pardoes zijn dame weg en meteen de partij op. Het siert Bram dat hij na afloop de competitieleider voorstelde om deze partij als niet gespeeld te beschouwen, maar daar wilden zowel de competitieleider als Kees niets van weten. Hopelijk gaat Kees weer snel over tot zijn specialiteit, het maken van series.

Willem van Diggele speelde met wit het Koningsgambiet tegen Rein Takken. Het was volgens Willem een mooie partij waarin beiden elkaar niet veel toegaven. Uiteindelijk kwam er een eindspel op het bord waarin Rein over twee paarden en nog wat pionnen beschikte en Willem over een loper en een paard en evenveel pionnen. Dat was het moment om tot remise te besluiten, een resultaat waar beide heren vrede mee konden hebben.

Maarten Zalme werd door Arie van Veen getrakteerd op de Franse verdediging. Maarten was niet erg thuis in de finesses van deze opening en liet Arie dan ook met de dame inslaan op b2 waarmee Arie na de opening al een pion voorstond. Toen Arie later in de partij tot dameruil overging, had hij voldoende materiaal gewonnen om het resterende eindspel succesvol te kunnen afronden. Zijn voordeel bedroeg op dat moment een kwaliteit en twee pionnen, genoeg voor de winst.

Ieske Volmer speelde met zwart tegen Sander van Westreenen die, zoals we van hem gewend zijn, de opening wel redelijk goed speelde. Meestal gaat het verderop in de partij minder goed met Sander, maar deze avond was weer eens zo'n historisch moment dat alles op zijn plaats viel voor hem. Of was het Ieske die opzettelijk naliet de om de fouten van Sander af te streffen? Hoe het ook zij, aan het eind van de rit was het Sander die opgewekt uitriep: "Eindelijk weer eens een partij gewonnen." Om er wat overmoedig aan toe te voegen: "Wie wil er nu nog eens door mij verpletterd worden?" Nou, daar had niemand meer zin in en Sander moest nog ongeveer een uur wachten op zijn taxi.

Carlo Buijvoets