Onkruid, Bargekop en Snotolven
(Bericht
van Terschelling nr. 9)
In de bibliotheca flondonia stond al een tijdje het boek Onkruid van
F.W. van Eeden, de vader van de schrijver/dichter Frederik. Jammer genoeg niet
de uitgave uit 1886 van deze Botanische Wandelingen. Ik had de herdruk
ooit aangeschaft omdat de bedenker van het woord “Natuurmonument”, ook over het
Beekbergerwoud wat te melden had.
Verdorie, dit wordt een lange inleiding om tot de “pointe” te komen.
Maar goed, dat boekwerk bevat ook een hoofdstuk over een bezoek aan
Terschelling door deze grondlegger van de natuurbeleving. Van Eeden was niet
alleen op zoek naar de plantjes, maar ook naar een historisch raadsel, waar de
kerk van Hoorn een rol in speelde.
Een, verknipt, citaat:
Op het eiland Wieringen een niet minder oud kerkje, en zo oud dat het nog
sporen van het heidendom droeg, namelijk een nagenoeg onherkenbaar
varkensbeeld, geplaatst boven de lage ingang aan de noordzijde. Men had mij
gezegd dat ook aan het kerkje te Hoorn nog een dergelijk beeld bestond….Met
kloppend hart liep ik om naar de noordzijde…en daar boven wel de ruimte, maar
geen varken!... Later vernam ik dat alleen een der oudste kerkeraadsleden zich herinnerde
in zijn jeugd een beeldje aan de kerk gezien te hebben.
Nog wordt op Terschelling het Nieuwjaarsfeest eigenaardig gevierd, waarbij een
varkenskop (bargekop, FL) wordt opgedischt en borre-bier(*) (borre,
beer, zwijn) wordt gedronken……
Peinzend stond ik voor het noorderpoortje en een licht ging in mijn ziel
op. Die lage poort, waardoor men slechts bukkende kon ingaan, was het werk van
de Noormannen, en het varken daarboven was het beeld van hunne godheid, voor
wie zij de toen reeds christelijke Friezen dwongen, bij het ingaan der kerk
deemoedig het hoofd te buigen….. Einde citaten.
Twee maanden terug liep ik in de sneeuwkou rond dit kerkje te slenteren toen
ik ook getroffen werd door de bijna geheimzinnige, middeleeuwse, sfeer. Deze
foto maakte ik toen van het poortje aan de noordzijde, waar de zon al eeuwen
een goed heenkomen gezocht heeft.
Het mooie van het verhaal is dat ik pas later Van Eeden las.
En…een goed jaar voor snotolven! Vaak, als eerste na een gezond ontbijtje
met koffie (filter 4, snuifje buisman), bekijk ik www.natuurbericht.nl. Terwijl
jullie in de rij staan bij de automaat en collega’s lastigvallen met de laatste
roddels, lees ik de natuurnieuwtjes.
Bijvoorbeeld dat het goed gaat met de snotolven. Hier laat ik het bij en jullie
in verwarring achter.
*) Van Eeden heeft het bij “borrebier” over varkens. Met grote schroom en met eerbied voor de meester durf ik te stellen dat het “burenbier” is en Van Eeden in 1884 fout was.
Frank, heeft het goed in het snotje